مجله خبری تشریفات

آرامگاه باباطاهر در موقعیت کلی بنایی هشت ضلعی تشریفات مشهد با گنبد فیروزه ای میباشد که در بالای تپه ای با طول معدود و در فضایی سرسبز قرار گرفته میباشد. ضمن نمای بیرونی و سپید رنگ آن که با رنگ فیروزه ای گنبد، ترکیبی فوق العاده پیدا کرده است، در نصیب داخلی آن، از هنر خارق العاده ای مصرف شده میباشد.

کافیست در لحظه ی ورود به بقاع باباطاهر، سرتان را بالا بگیرید تا مثال ای بی سابقه از کاشی کاری معماری اهل ایران را مشاهده کنید که به جرئت می قدرت خاطرنشان کرد یک کدام از شایسته ترین کاشی کاری های بعد از ظهر حاضر میباشد.
دیوارهای مثلثی که به نوعی بیان کنده عروج هستند، در کنار اشعار و دوبیتی های شیرین پدر طاهر مشابهت بسیار متعددی با اشعار خیام بر روی دیوارهای آرامگاهش دارا هستند. در نصیب تحت دیوارها و محیط بقعه ۲۴ کتیبه به چشم می خورد که اشعار پدر طاهر بر روی آن ها مندرج اند.

آرامگاه باباطاهر درشهر همدان در راس می دانی مستطیل صورت، خوشگل، سرسبز، با گنبدی فیروزه ای منشوری صورت، بر قاعده ای هشت ضلعی بر بالای تپه ای نادر طول قرار گرفته میباشد.

سقف حرم باباطاهر کاشی کاری معرق میباشد آرامگاه نو، شاهکاری ممتاز و بدیع از معماری بعدازظهر نو میباشد که طرح اساسی آن تلفیقی از معماری قرن های هفتم و هشتم هجری و بعدازظهر حاضر میباشد

ازنظر معماری روزگار اسلامی طول زیاد این بناها ادغام‌بندی تشریفات مشهد قابل قبولی بین زمین و عرش هست که عظمت سازه آرم‌دهنده عظمت شخصیت صاحب و مالک آرامگاه بوده میباشد.طاق‌نماهای چهارسوی سازه در نمای فرنگی آن‌که در نصیب شرقی اتاق مسجد به آن چسبیده و اینک تنها در سه سمت دیگر طاق‌نما جانور میباشد هم نماد عظمت و بزرگی‌اند.

درجایی که گنبد به بدنه چهارگوش می‌چسبد از روشی به اسم قانونی بندی به کار گیری می‌کردند که در حکم مفصلی اتصال‌دهنده بود و هنگامی که می‌خواستند از گنبد هرمی به یک بدنه مستطیل صورت برسند برای زیباسازی نما و آزار ندیدن دیده از قانونی بندی به کار گیری می‌کردند. دکتر معالج منوچهر ستوده در “از آستارا تا استرآباد” از کاشی‎هایی اسم‌برده که بالای رمز طاق‌نماها در دو ستون‌عمل گردیده‌اند. یکی‌از خصوصیت‌های نام‌و‌نشان معماری اهل ایران استعمال از مصالح مستقر بوده و از آنجا که چوب در طبرستان از مصالح مستقر بوده، پنجره سقف داخلی اتاق مسجد را از چوب ساخته‌اند. از خشت هم برای دیوارهای فرنگی و از سفال برای سقف استعمال‌شد‌ه‌است.

در تجدید بنا سازه روی آجرهای نما را سیمان‌سپید کشیده و صرفا نصیب کوچکی از دیواره پایین گنبد آجری میباشد، به‌مکان کاشی‌های دیرین هم از کاشی‌های نو آبی رنگ که به‌هیچ‌وجه با عمر سازه مطابقت و همخوانی ندارند، به کار گیری‌گردیده است. گفته‌گردیده آحاد سقف امامزاده هم کنده‌کاری بوده و درب ورودی مسجد دستگیره‌ای به صورت گاو داشته که امروزه اثری از آنها وجود ندارد. پایین پارچه پوشش بقاع صندوقی چوبی جای دارد که به گفته پزشک معالج ستوده بر حاشیه بالای آن و بر دو چهارپایه مهم آن آیه‌ها یک تا سیزده سوره الفتح کنده‌شد‌ه‌است که با بسم‌الله استارت میگردد.

امامزاده عبدالله روستای کندر کرج
بنای امامزاده عبدالله روستای کندر کرج که از روستاهای دهستان آدران در مبنا کرج – چالوس میباشد ، در فهرست اثرها تاریخی ملی کشور‌ایران قرار گرفت. این تاثیر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شماره تصویب ۲۵۳۷۷ به‌ تیتر یکی‌از اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده میباشد با تصویب این تاثیر تاریخی که به زمان صفویه مربوط میگردد، شمار بناهای تاریخی تصویب گردیده کرج در فهرست اثرها ملی به ۵۴ تاثیر ارتقاء یافت.
نسب این امامزاده به امام موسی بن جعفر کاظم (ع) میرسد و نقشه معماری این امامزاده گرد و مدور میباشد که مصالح به شغل رفته در آن نیز سنگ میباشد ولی در نمای بیرونی گنبد به خیال و خاطر وضعیت جغرافیایی حوزه‌، از شیروانی مصرف شده میباشد. امامزاده عبدالله طاهر روستای کندر کرج در اطراف گورستان به حجم یک هزار و ۱۷۴ متر مربع در راس روستا قرار گرفته که مساحت خویش ساختمان حرم، ۹۰ متر مربع میباشد.

روی کتیبه ای در جداره روبه روی حرم تاریخ ۱۳۳۵ هـ ش مندرج تشریفات مشهد میباشد. منزل همسایه ضلع شمالی حرم نیز سابق اند و بیشتراز هفتاد سال عمر دارااست. بیشتر ابنیه فضا مسکونی و کهن میباشد و ارکان و فضاهای پر ارزش اکثری، از نگاه معماری، در آنان دیده میشود. هرچند دخل و تصریفات، ضایع کردن ها و بازسازی های بسیار موجب تغییر تحول بافت سابق محل گردیده‌است.
از تاریخ ایجاد کرد بنای اول حرم حدود هزار و دویست سال می گذرد. تا پیش از سال ۱۳۵۱هـ ش حرم هفت دختران تنها یک زیرزمین بود. در سال ۱۳۵۱ هـ ش، بقاع نوسازی میگردد؛ چنان که در کتیبه ای در نمای اساسی حرم آمده میباشد: در سال ۱۳۵۱هـ ش/ ۱۳۹۳هـ ق به عملکرد و اهتمام مرحوم حاج سید مصطفی نجات، و تصدی دکتر معالج امتحان، نائب رئیس در آغاز وزیر و سرپرست اوقاف، سازه شکل اتمام پذیرفته میباشد. همان گونه که بدیهی میباشد درین کتیبه اشاره نشده که در تاریخ ذکر شده کدام بخش سازه ساخته یا این که نوسازی شد‌ه‌است. ولی با دقت به ظواهر و بنا سازه به حیث می‌رسد که در‌این تاریخ، بنای دیرین ویران و بنای فعلی به مکان آن تاسیس شده است.

بالای در ورودی نیز ظاهراً آیاتی یکسری از سوره «انا فتحنا» به خط ثلث مندرج بود که به هم خورده و اشعار پایین به خط نستعلیق روی آجر کاشی سپید در کناره لوحه بالای در جان دار بوده میباشد:
«سادات اشرفند، بود قدرشان جلی آل پیمبرند و جگر کناره علی
بر رویشان لحاظ نکن از روی جاهلی الصالحون لله و الصالحون لی
در بارگهت ستاده جبریل امین جاروب درت زگیسوی حورالعین»
(مصطفوی، دسته مقاله ها باستان شناسی، ص ۴۰۵؛ بلاغی، ص ۱۶) البته فعلا اثری از این کتیبه چشم نمیشود.

کتیبه سرداب
طبق کتیبه ای که در سرداب جای دارد، این سازه در سال ۱۳۸۲هـ ش، آن را برداشتند و از میله های آن برای در بلندمرتبه فلزی، بنا شده در ضلع شرقی سازه، به کارگیری کردند و بارگاه فعلی جایگزین بارگاه گذشته شد.

معمولا در پایان خاکسپاری و خاکسپاری، با بلندگو تشریفات مشهد به اشخاص حاضر، مجال و جای مجلس سوم و یا این که مجلس هفتم متوفا را اعلام می‌نمایند. عمل دیگری که برای آگهی مراسم ختم جاری ساختن میدهند، چاپ اعلامیه و چسباندن آن به دیوار ها و محل های مالامال رفت و آمد میباشد. به تازگی مرسوم گردیده که با کارت دعوت های منحصر مراسم عزا، مهمانان را به صورت منحصر به فرد دعوت می‌نمایند. همینطور توسط تلفن و بقیه وسایل ارتباطی مجلس ترحیم را به اگاهی افرادی که مستقر شهر های دیگر می‌باشند میرسانند.

هماهنگی ها با مسئولان جای برگزاری مراسم ختم
توصیه می شود که خانواده های برگزارکننده مراسم ختم شماره تلفن همراه مسئولان جای برگزاری ختم را مسلما داشته باشند. هماهنگی های پیشین و تعامل کردن با این اشخاص سبب ساز می‌شود مراسم نادر و کسری نداشته باشد. در شکل دست فقط بودن میتوانید از مسئولان مسجد و یا این که سالن یاری بگیرید. به عنوان مثال این اشخاص می‌توانند به شما در توزیع پک پذیرایی و میوه ختم امداد نمایند. همینطور این اشخاص به جهت داشتن تجربیات فراوان در برگزاری مجالس ترحیم، می‌توانند در بخش اعظمی از کارها راهنمای شما باشند.در مراسم ختم معمولا حاضران با لباسی مشکی کمپانی می‌نمایند و یا این که دستکم لباس های تیره برای همدردی با خانواده های عزادار بر بدن می‌نمایند. مهمانان در بدو ورود به مراسم ختم به بستگان سکو یک شخص مرحوم گردیده، تسلیت می‌گویند
مزایای برگزاری مراسم عروسی به وسیله تشریفات مجالس

بدیهی می‌باشد که عروس، داماد و خانواده‌های آنها برای جشن و پایکوبی عروسی استرس زیادی خواهند داشت و این استرس در روز جشن به اوج خود می‌رسد. اکنون فکر کنید با این درجه از نگرانی بایستی به تنهایی از پس تمام چالش‌های جشن و پای کوبی عروسی برآیید. در چنین شرایطی احتمال بروز نادرست و ایجاد مشکلات بیشتر بالا می‌رود، تا حدی که روز عروسی به جای خاطرات خوش با تلخی هم پا شود.

ولی مسئولان تشریفات عروسی و عقد این نگرانی‌ها را تا حد زیادی کاهش میدهند. با کمک گرفتن از تشریفات مجالس کافی است فارغ از فکر به دور و بر مراسم از پای کوبی خود لذت ببرید.

مسجد جامع قزوین مانند بقیه مساجد جامع مرزو بوم، از ابهت تشریفات مشهد خاصی شامل است. این مسجد از نوع مساجد چهار ایوانی میباشد و صورت مربع مستطیل، شـرقي ـ غربی و گنبدی، خربزه ای داراست. کتیبـه هـای خاص آن، از حیث مدل هنری، کتابت و مفاهیم، در هنر خوشنویسی و معماری مقام خاصی داراست.

تحقیق و تحقیق مسجدجامع قزوین از جوانب متفاوت حائز اهمیت و قابل تأمل میباشد. پژوهش آن مانند پرده برداری از یک موزه و گنجینه پا برجـا و به یاد ماندنی از زمان اسلامی، وزه و کن نوار سده های اولیه اسلامی تا عصر قاجاریه، به حساب آورده می شود.

مسجد جامع اردبیل از مساجد دیرین کشور‌ایران در بافت تاریخی شهر اردبیل و در محل تلاقی محله های پیر شمس الدین و عبدالله پاد شاه روی تپه ای باستانی واقع گردیده است.

مسجد جامع اردبیل، بازمانده مسجد پهناور و عظیم ای میباشد که در زمان های متعدد اسلامی به خصوص زمان سلجوقی صورت گرفته و تا اوایل عصر صفوی و آیتم استعمال قرار می گرفته میباشد.

اینکه از چه تاریخی مسجد روی اثر ها ماقبل اسلام سازه گردیده اطلاعی در اختیار وجود ندارد ولی ردپای مسجد در قرنها نخستین اسلامی به چشم میخورد مسجد زمان سلجوقی و ایلخانی بسیار کبیر خیس و گسترده خیس از بنای فعلی بوده و بنای جانور، فقط گنبدخانه و تراس مسجد بلندمرتبه را تشکیل می داده که در حال حاضر به طور منفرد و مهجور در شمال شهر اردبیل قرار گرفته میباشد.

مسجد در کشور ایران مهمترین بناهای مذهبی هر شهر تشریفات مشهد و روستا بودند که همواره نفش مهمی در معاش مسلمانها داشته اند. با دقت به‌این که دولت اسلامی در شهر ولادت مییابد و با دقت به‌این که تشکیل این دولت برای نخستین دفعه در مسجد شکل می‌گیرد، براین اساس وجود مسجد جامع، به یک کدام از مختصات اساسی شهر زمان اسلامی تبدیل می شود.

به عنوان مثال ارکان مهم شهر اسلامی مساجد می‌باشند. مسجد اهل ایران در شهر، مهم‌ترین بنای همگانی تلقی گردیده و در تفکرات مرتبط با شهرسازی اسامی حالت مهم داشته میباشد.

مسجد اهل ایران آغاز در کنار شهرها سازه می شد تا این که در طول فرصت قلب شهرها پذیرای آنان شوید. بیشتر بناهای مسکونی، تجاری و خدماتی در شهرهای تاریخی مرزوبوم یک یا این که دو طبقه بوده اند و در فیض شهر از یک خط افق نسبتاً صاف و هموار بهره مند بوده میباشد و فقط مساجد و بقیه بناهای مذهبی از طول بیشتری نسبت به بناهای مجاورشان منتفع بوده اند و براین اساس از موادتشکیل دهنده شاخص در سیمای شهر به شمار می آمده اند.

به خصوص منار و گنبد مسجد بسیار مرتفع ساخته شدند و از موادسازنده شاخص سیمای شهر بوده اند، چنان که از بیرون شهر و نیز از بخش اعظمی از نقاط درون شهر چشم می‌شد.مسجد جامع همواره به مثابه پررنگ ترین عنصر معماری منبعث از آئین اسلام، با جامعه همپا بوده میباشد.

وسعت فرنگی مسجد اهل ایران هر صورت میخواهد باشد، در بعدها و نقشه زمین تابع بافت شهر و تجهیزات جانور میباشد و هر جا که ما یحتاج شد و از هر طرف که قابلیت بود بر سطح مسجد افزوده می‌شود.

هندسه مقهور دستان توانای معمار و اصول انعطاف پذیری میباشد که هر هیبت سرکش را رام مینماید. اوبا هر زمینی، هندسه مایحتاج را سامان می‌دهد، بدنه های فرنگی را پایدار متین و هماهنگ با بدنه های بقیه ساختمان های شهری و از زمین قیام کرده می سازد.

آرامگاه سیدمیرمحمد علیه السلام اخوی سیدمیراحمد، شاهچراغ تشریفات مشهد علیه السلام در شیراز، میدان احمدی و در ضلع شرقی مقبره احمد ابن موسی علیه السلام واقع گردیده‌است. بنای آرامگاه سیدمیرمحمد علیه السلام را به ۶۲۳ هـ .ق نسبت میدهند در سال ۹۲۳ هـ .ق به وسیله خلیل پادشاه ذوالقدر والی سلطان اسماعیل صفوی در عجم عمارتی بر بقاع او ساخته شد که در برگیرنده گنبد، رواق، مسجد و یک سری حجره دو طبقه بود. داخل مقبره آرامگاه سیدمیرمحمد علیه السلام در سال ۱۲۹۶ هـ . ق به وسیله پاد شاه اویس میرزا فرزند معتمدالدوله فرهاد میرزا قاجار آیینه­کاری شکل گرفت. در سال ۱۳۰۶ نیز ضریحی نقره­ای به وسیله حاج میرزا محمدحسین زرگر بر فراز آرامگاه سیدمیرمحمد علیه السلام ساخته شد.

این سازه دارنده گنبدی کاشی کاری گردیده با بدنه باریک و برآمدگی در قسمت پایینی است. در ذیل این گنبد که بوسیله ظهیرالدوله تشکیل‌شده، با آینه مقرنس کاری انجام یافته میباشد. ساقه درونی گنبد نیز با خطوط ثلث و نسخه ها آیینه کاری شد‌ه‌است. ورودی این آرامگاه از ضلع جنوبی کاشی کاری شد‌ه‌است. فضای داخلی آرامگاه را بقاع وسیعی تشکیل می‌دهد که بقاع سید میرمحمد علیه السلام در پاد شاه­نشین ضلع شمالی آن وقع گردیده‌است. بارگاه این حرم خاتم کاری گردیده و در پشت بارگاه و متصل به آن معجری چوبی و خاتم کاری منسوب به امامزاده ابراهیم علیه السلام وجود داراست. روبه­روی بقعه، در ضلع دیگر بقاع مسجدی واقع گردیده است. حرم شهید آیت الله سیدعبدالحسین دستغیب و یکسری بدن از یارانش نیز درین آرامگاه جای دارد.

حضرت سید میر محمد بن موسی (ع) به منجر کثرت عبادت به “میرمحمد عبادت کننده” جهانی شد. بعضی نیز او را “پارسا” نامیده­اند. صاحب و مالک اعلام الوری در فضیلت و منقبت او می­آورد: ” وی مردی پرهیزکار و با تقوا بود.” آن حضرت قائم الیل صائم النهار، اهل فضل و ادب و صلاح و تقوی بود. در حین خلافت مأمون عباسی به یاور شیعه‌ها و نزدیکان اهل بیت به قصد دیدار برادرشان حضرت رضا (ع) از مدینه به سمت طوس تکان می­نمایند. سید میرمحمد عبادت کننده(ع) به یار برادرش احمد بن موسی(ع) وارد عجم شد که با جنگی نابرابر از سوی حکم کننده عجم رو به رو شوید. آن­ها بعد از رویارویی و کشمکش­هایی و بعداز شهیدشدن گردآوری­ای از بنی هاشم، به صورت دور از هم در زوایایی نهفته شدند. سید میرمحمد عبادت کننده(ع) نیز همانند برادرش احمدبن موسی(ع) به معاش پنهان روی آورد. از پژوهش بعضی متن ها به مکان باقی مانده مانند تحفه العالم فی تفصیل خطبه المعالم، الارشاد، الأصیلی فی أنساب الطالبیین، تنقیح المقال فی دانش الرجال و اعلام الوری، پر‌نور می­خواهد شد که حضرت سید محمد عبادت کننده(ع) در خفا به نگارش قرآن سرگرم بود و از همین شیوه بندگان متعددی را آزاد کرد. همینطور وی زاهدی دانا و راوی حدیث بوده میباشد. علامه مامقانی در تنقیح المقال، او را به عنوان مثال راویان روایات اهل بیت می­شمارد.

در کتابهاي دعا و زيارت آداب مسجد کوفه را پیرو آداب تشریفات مشهد خود شهر کوفه بيان مي کنند؛ به دلیل آن که از سرزمين کوفه به عنوان حرم اميرالمؤمنين(ع) ياد شده است و براي ورود به آن، نظير مقبره پيامبراکرم(ص) آدابي مشخص شده است. در هر موقتی چنين وارد شده است که وقتي به سوي مسجد کوفه عازم شدي در هم اکنون رفتن اللَّه اکبر و لااله الااللَّه و الحمداللَّه و سبحان اللَّه مي گويي آنگاه که به مسجد رسيدي در کنار در مشهور به باب الفيل13 بايست اينگونه سلام بده. السلام علي پیامبر اللَّه، السلام علي اميرالمؤمنين و رحمةاللَّه و برکاته و منتهي مشاهده و موضع مجلسه و مقام حکمته... و انت وليّي و سيّدي و وسيلتي في الدنيا و الآخرة. سپس باطن مسجد شو و بگو: اللَّه اکبر (سه رتبه) هذا منزلت العائذ باللَّه و بمحمّد و بولاية أميرالمؤمنين وألأئمة المهديين الصادقين... وحجةاللَّه علي خلقه.

بعد از آن برو به طرف ستون چهارم نزديک باب الانماط که روبروي ستون پنجم و به ستون حضرت ابراهيم(ع) دارای شهرت است و چهار رکعت نماز بخوان به اين ترتيب که دو رکعت آن را با ثنا و سوره »قل هواللَّه« و دو رکعت ديگر را با ثنا و سوره قدر14. وقتي نماز را به پايان بردي تسبيحات حضرت زهرا(ع) را ذکر و بعد از آن اين گونه سلام کن:

السلام علي عباداللَّه الصالحين الراشدين، الذين أذهب اللَّه عنهم الرجس و طّهرهم تطهيراً و جعلهم أنبياء مرسلين و حجة علي الخلق أجمعين و سلام علي المرسلين والحمداللَّه رب العالمين و لک تقدير العزيز العليم. و هفت رتبه بگو: سلام علي نوح في العالمين. بعد بگو: نحن علي وصيتک يا وليّ المؤمنين التي أوصيت بهاذريتک من المرسلين... الحمداللَّه علي ماهدانا.

آن گاه به نزديک »دکة القضا« رفته در آنجا دو رکعت نماز مي خواني در اين نماز بعداز ثنا در قرائت سوره مختار هستي هر يک از سوره هاي قرآن را که در آن آيه سجده نيست مي تواني بخواني. پس از اين نماز هم وقتي تسبيحات حضرت زهرا(ع) را ذکر کردي آن گاه چنين بگو:

يا مالکي و مملکّي و متغمدي بالنعم الجسام... برحمتک يا أرحم الراحمين.

با تمرکز به کامل بودن اجرا و آداب مسجد کوفه در اينجا به همين مقدار بسنده مي کنيم و دوست داران را به مفاتيح الجنان و کتابهايي که در زمينه آداب و انجام عتبات عاليات مندرج بازگشت مي دهيم.

گنبد باشکوه، مناره های مجلـل، ایـوان هـای بلند، گـچ بـری تشریفات مشهد هـای بی بدیل و ساختار آن نشانگر شایسته ترین مدل معماری اسلامی و هنرمنـدی عـصر سلجوقی و صفوی میباشد.
درها و سردرهای مسجد جامع قزوین در سده هفتم ه.ق درهای زیادی داشت، البته بعداز حمله مغول، تا عصر صفویه از حال و روز مسجد و درهای آن استحضار صحت در چنگ وجود ندارد.
مسجد جامع قزوین در مشرق دارنده دو در داخل هم و در شمال غرب درب دیگری داراست.
درب شرقی که مقابل خیابان شهدا واقع گردیده‌است، سردری باشکوه و مجلل داراست که مؤسس آن ناشناخته میباشد، چون کتیبه آن ریخته گردیده و تنها یک سطر آن مانده میباشد که خوانده می گردد«برکاری کیخسرو غلام خاصه شریفه، به اتمام رسید.»
تراس مسجد به صورت مربع مستطیل، درازای آن از شرق به غرب بوده و مساحت آن متجاوز از چهار هزار متر میباشد.
در چهار جهت ایوان مسجد جامع قزوین ، چهار تراس مرتفـع قـرار دارااست.
ایـوان جنوبی مسجد جامع قزوین از سایر تراس ها رفیعتر میباشد.
دو مناره قشنگ در دو طرف تراس شـمالی، سـر بـه عرش کشیده میباشد.
دو گوشواره دو طرف حیاط جنوبی قراردارد که طاقهای اشکوب اولیه را با خشت ساخته اند، از نصفه بـه بـالای آن را جـای پنجره ای گذارده و روی آن را سپید کرده اند.
در دو سوی هر حیاط مسجد جامع قزوین ، دو رواق زمان بر می باشد که هر رواق بـه نـام امـام جماعت یا این که پیش نمازی بود که سالها در آنجا نماز می گذاشت.
فی مابین رواقهای جنوبی، دو صفه می باشد، یکی از به نـام طـاق هـارونی که بنای آن منسوب به هارون الرشید میباشد و دیگری که طاق احمدیه یا این که طاق حلاج اسم دارااست.
مسجد جامع قزوین چهـار ایـوان داراست.

روی آینه کاری ضلع جنوبی بقاع، در طول چهار تشریفات مشهد متری، کتیبه ای کاشی کاری گردیده با بعد ها نود سانتی متر در چهل و پنج سانتی متر روی دیوار ضلع غربی سازه، در طول پنج متر و چهل سانتی متر از کف بقاع، یک پنجره فلزی دولنگه سبز رنگ با شیشه های بی آلایش به بعدها یک متر و شصت سانتی-متر در یک متر و ده سانتی متر در طاق نمایی به عمق چهل سانتی متر دیده میشود. نمای داخلی این طاق نما کاشی کاری میباشد. روی آینه کاری ضلع جنوبی سازه زیارت طومار ای آینه ای صورت و مشکی رنگ منقوش میباشد. سقف سازه صاف، و پوشش نمای آن آینه کاری میباشد. کف بقاع با فرش-های ماشینی پوشانده شد‌ه‌است. در مقبره یک جاکفشی فلزی سبزرنگ، یک صندوق نذورات و یک کمددیواری چوبی سبزرنگ نسبتاً تازه قرار دارا‌هستند.
ورودی سرداب، در ضلع جنوب غربی بقعه، میباشد. در‌این نصیب، در فلزی سبز رنگ یک لنگه ای به بعدها دو متر در هفتاد سانتی متر می‌باشد که رویه ورود به زیرزمین میباشد. بالای در فلزی تا طول یک متر به طور میله ای مشبک سبزرنگ میباشد. این در به فضایی مکعب مستطیل صورت به بعد ها یک متر و بیست سانتی متر در یک متر و با طول شش متر باز می‌شود. دیوارهای این دور و بر، ازاره ای به طول سه متر از سنگ مرمر به رنگ کرم و سبز دارا هستند. بیست سانتی متر انتهای دیوارها و نیز سقف این بخش، دارنده تزیینات آینه کاری اند. سقف، مسطح و دارنده بنا فلزی میباشد. سایر دیوارها تا سقف و خویش سقف با گچ سپید پوشانده گردیده اند. هشت پله گرد فلزی در‌این محیط قرار دارا‌هستند که به سرداب می رسند.

سرداب
سرداب، قسمت مهم مقبره میباشد که صورت آن مکعب مستطیل به بعدها شش متر و پنجاه سانتی متر در سه متر و طول دو متر و بیست سانتی متر میباشد. در طول یک متری از کف سرداب، روی دیوار، سنگ مرمری مشکی رنگ با لبه آینه کاری دیده میشود و روی آن به خط ثلث حدیثی به‌این شکل آمده میباشد:
«ولایة علی بن ابیطالب حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی، یا این که فاطمة الزهرا(س)»
در ضلع غربی دیوار، فرورفتگی ای به عمق چهل سانتی متر جای‌دارد. روی دیوار ضلع غربی، در طول یک متر وبیست سانتی متر از کف زمین، سنگ مرمری سیاه با لبه آینه کاری است که روی آن به رنگ طلایی و به خط نستعلیق مندرج:
«السلام علیک یا این که ابا عبدالله الحسین آستان مقدس بنات موسی بن جعفر (علیه السلام) در تاریخ ۱۳ ماه خوش‌یمن رمضان ۱۳۸۲ هـ ش به وسیله هئیت جوان ها محبین الزهرا (علیها السلام) بانک بخارایی بازسازی شوید.»
دیوار ضلع شرقی سرداب تا طول یک متر شصت سانتی متر ازاره ای داراست و بعداز آن طاق نمایی به عمق بیست سانتی متر مشهود است و در آن، پنجره فلزی سبز رنگی به بعد ها سه متر در پنجاه سانتی متر درنظرگرفته شده میباشد. دیوار ضلع شمال شرقی شکستگی دارااست. در مسافت فی مابین ضلع جنوب غربی و ضلع غربی سرداب ،ستونی مکعب صورت که دارنده ازاره ای از سنگ مرمر با طول یک متر و پنجاه سانتی متر میباشد و سایر آن آیینه کاری میباشد.