روی کتیبه ای در جداره روبه روی حرم تاریخ ۱۳۳۵ هـ ش مندرج تشریفات مشهد میباشد. منزل همسایه ضلع شمالی حرم نیز سابق اند و بیشتراز هفتاد سال عمر دارااست. بیشتر ابنیه فضا مسکونی و کهن میباشد و ارکان و فضاهای پر ارزش اکثری، از نگاه معماری، در آنان دیده میشود. هرچند دخل و تصریفات، ضایع کردن ها و بازسازی های بسیار موجب تغییر تحول بافت سابق محل گردیدهاست.
از تاریخ ایجاد کرد بنای اول حرم حدود هزار و دویست سال می گذرد. تا پیش از سال ۱۳۵۱هـ ش حرم هفت دختران تنها یک زیرزمین بود. در سال ۱۳۵۱ هـ ش، بقاع نوسازی میگردد؛ چنان که در کتیبه ای در نمای اساسی حرم آمده میباشد: در سال ۱۳۵۱هـ ش/ ۱۳۹۳هـ ق به عملکرد و اهتمام مرحوم حاج سید مصطفی نجات، و تصدی دکتر معالج امتحان، نائب رئیس در آغاز وزیر و سرپرست اوقاف، سازه شکل اتمام پذیرفته میباشد. همان گونه که بدیهی میباشد درین کتیبه اشاره نشده که در تاریخ ذکر شده کدام بخش سازه ساخته یا این که نوسازی شدهاست. ولی با دقت به ظواهر و بنا سازه به حیث میرسد که دراین تاریخ، بنای دیرین ویران و بنای فعلی به مکان آن تاسیس شده است.
بالای در ورودی نیز ظاهراً آیاتی یکسری از سوره «انا فتحنا» به خط ثلث مندرج بود که به هم خورده و اشعار پایین به خط نستعلیق روی آجر کاشی سپید در کناره لوحه بالای در جان دار بوده میباشد:
«سادات اشرفند، بود قدرشان جلی آل پیمبرند و جگر کناره علی
بر رویشان لحاظ نکن از روی جاهلی الصالحون لله و الصالحون لی
در بارگهت ستاده جبریل امین جاروب درت زگیسوی حورالعین»
(مصطفوی، دسته مقاله ها باستان شناسی، ص ۴۰۵؛ بلاغی، ص ۱۶) البته فعلا اثری از این کتیبه چشم نمیشود.
کتیبه سرداب
طبق کتیبه ای که در سرداب جای دارد، این سازه در سال ۱۳۸۲هـ ش، آن را برداشتند و از میله های آن برای در بلندمرتبه فلزی، بنا شده در ضلع شرقی سازه، به کارگیری کردند و بارگاه فعلی جایگزین بارگاه گذشته شد.
روی کتیبه ای در جداره روبه روی حرم تاریخ ۱۳۳۵ هـ ش مندرج تشریفات مشهد میباشد. منزل همسایه ضلع شمالی حرم نیز سابق اند و بیشتراز هفتاد سال عمر دارااست. بیشتر ابنیه فضا مسکونی و کهن میباشد و ارکان و فضاهای پر ارزش اکثری، از نگاه معماری، در آنان دیده میشود. هرچند دخل و تصریفات، ضایع کردن ها و بازسازی های بسیار موجب تغییر تحول بافت سابق محل گردیدهاست.
از تاریخ ایجاد کرد بنای اول حرم حدود هزار و دویست سال می گذرد. تا پیش از سال ۱۳۵۱هـ ش حرم هفت دختران تنها یک زیرزمین بود. در سال ۱۳۵۱ هـ ش، بقاع نوسازی میگردد؛ چنان که در کتیبه ای در نمای اساسی حرم آمده میباشد: در سال ۱۳۵۱هـ ش/ ۱۳۹۳هـ ق به عملکرد و اهتمام مرحوم حاج سید مصطفی نجات، و تصدی دکتر معالج امتحان، نائب رئیس در آغاز وزیر و سرپرست اوقاف، سازه شکل اتمام پذیرفته میباشد. همان گونه که بدیهی میباشد درین کتیبه اشاره نشده که در تاریخ ذکر شده کدام بخش سازه ساخته یا این که نوسازی شدهاست. ولی با دقت به ظواهر و بنا سازه به حیث میرسد که دراین تاریخ، بنای دیرین ویران و بنای فعلی به مکان آن تاسیس شده است.
بالای در ورودی نیز ظاهراً آیاتی یکسری از سوره «انا فتحنا» به خط ثلث مندرج بود که به هم خورده و اشعار پایین به خط نستعلیق روی آجر کاشی سپید در کناره لوحه بالای در جان دار بوده میباشد:
«سادات اشرفند، بود قدرشان جلی آل پیمبرند و جگر کناره علی
بر رویشان لحاظ نکن از روی جاهلی الصالحون لله و الصالحون لی
در بارگهت ستاده جبریل امین جاروب درت زگیسوی حورالعین»
(مصطفوی، دسته مقاله ها باستان شناسی، ص ۴۰۵؛ بلاغی، ص ۱۶) البته فعلا اثری از این کتیبه چشم نمیشود.
کتیبه سرداب
طبق کتیبه ای که در سرداب جای دارد، این سازه در سال ۱۳۸۲هـ ش، آن را برداشتند و از میله های آن برای در بلندمرتبه فلزی، بنا شده در ضلع شرقی سازه، به کارگیری کردند و بارگاه فعلی جایگزین بارگاه گذشته شد.
گنبد فیروزشاهی در آرامگاه روحانی احمد جامی